Cinéma Arabe
uit: Volkskrant
november 2006

Cinéma Arabe
uit: NRC
november 2006

Droevig verleden op festival
uit: NRC Next
november 2006

De meiden uit de Mahreb zijn in aantocht
uit: Trouw
november 2006

Marokko timmert aan de weg als filmland
uit: Trouw
mei 2005

Festival toont dialoog films uit Marokko
uit: Het Parool
mei 2005

Woestijn in bloei
uit: Filmkrant
mei 2005

Delfts blauw versus oosters mozaiek
uit: De Volkskrant
25 maart 2005

Kijkje in Arabische wereld
uit: Trouw
30 september 2004

Door Arabische ogen
uit: Het Parool
1 oktober 2004

Vensters op de Arabische wereld
uit: NRC Handelsblad
29 september 2004

Solidariteit tussen Arabische dictators
uit: NRC Handelsblad
1 oktober 2004

Bruggenbouwer tussen culturen
uit dagblad Trouw
6 november 2003

Omar Sharif
uit NRC Handelsblad
5 november 2003

Mahfoez' verhalen uit de volksbuurten van Cairo
uit Het Parool
7 November 2001

Confrontatie met een bijna vervlogen Egypte
uit Trouw
7 November 2001

Meer dan 20 films uit Egypte in zes steden te zien
uit NRC Handelsblad
11 februari 1998


Delfts blauw versus oosters mozaiek

Oprijzend uit een mozaiekvloer kijkt de Rotterdamse humanist erasmus - het woord Ajax als een vloekend aureool om zijn hoofd gedrapeerd - minzaam neer op drie gesluierde vrouwen die zich gevlijd hebben voor een paar Amsterdamse grachtenpandjes. In de wolken zweeft een Delfts blauw tegeltje met het portret van Theo van Gogh, pal boven het tegeltje bevindt zich een oosters geklede man met een zwaard. In de hemelsblauwe lucht verwordt het woord taliban door de combinatie met Von Dutch en Ajax tot een onschuldige merknaam.

Het in een Delfts blauwe kleur gedrenkte schilderij Verlichting van Hugo Kaagman belichaamt zonder meer de meest letterlijke ontmoeting tussen Nederland en Marokko, op de tentoonstelling Uit de landen van de ondergaande zon in Arti en Amicitiae, in het kader van de 400 jaar betrekkingen tussen beide landen.

Eerder dit jaar ging in De Nieuwe Kerk al Marokko 5000 jaar cultuur open, kwam het Cobra Museum met een groot overzicht van Rachid Ben Ali en presenteerd het Wereldmuseum Rotterdam Marokko: Kunst en design 2005.

De legitieme vraag is natuurlijk in hoeverre het criterium nationaliteit een kwalitatief interessante tentoonsteling oplevert. Het Rotterdamse museum wist die valkuil niet te ontlopen: een strengere selectie van de kunstenaara was geen overbodige luxe geweest.

Arti pakt het slimmer aan. Met het werk van elf Marokkaanse, Nederlands-Marokkaanse en Nederlandse kunstenaars worden geografische grenzen bewust buitenspel gezet. Sterker nog, wie per se een bepaalde nationaliteit in de werken wil zien, wordt onmiddelijk afgestraft. Zo oogt het werk van Guido Lippens met zijn mozaieksachtige patronen vele malen Arabischer dan de symbolische abstractie van zijn Marokkaanse collega Mustapha Boujemâoui.

In die zin hebben de autochtone Nederlanders een enigzins ondankbare rol in deze tentoonstelling, hun werk lijkt ons met name bewust te moeten maken van onzinnige aannamen over 'Arabische' en 'Westerse' kunst. Iets waar jonge Marokkaanse kunstenaars als Mohammed el Baz (1967) en Mounir Fatmi (1970) zich duidelijk allesbehalve mee bezig lijken te houden.

De ruimte die El Baz in Arti omtoverde tot een grote installatie van videokunst en fotoprints, compleet met een in zwarte verf druipende slogan op de muur, is in die zin inwisselbaar met het werk van tal van andere hedendaagse kunstenaars.

Mounir Fatmi is een van de uitblinkers in Arti. Op intrigerende wijze snijdt hij in verschillende media politieke en existentiële thema's aan. Zoals de serie fotoreposters waarin boeken als explosieven op lichamen zijn geplakt. In het gevaar van de letter en de macht van kennis die mensen met zich meedragen schuilt de aanzet tot destructie. Een soortgelijke gedachte sijpelt uit de van videobanden nagebouwde skyline van Manhattan inclusief de Twin Towers. De banden doen direct denken aan de schimmige videoboodschappen waarin Bin Laden de Amerikanen de Heilige oorlog verklaarde.

Ook het verstilde werk van de jonge Marokkaanse-Nederlandse Wafae Ahalouch el Keriasti, in 2003 winnares van de koninklijke Prijs voor Schilderkunst, graaft met op krantenfoto’s gebaseerde zwartwitschilderijen in de actualiteit en religie. Dat laatste koppel vormt dan ook min of meer de rode draad in een diverse tentoonstelling die meer weet te bieden dan louter een nationaliteit.

Copyright: Xandra de Jongh - Volkskrant