Cinéma Arabe
uit: Volkskrant
november 2006

Cinéma Arabe
uit: NRC
november 2006

Droevig verleden op festival
uit: NRC Next
november 2006

De meiden uit de Mahreb zijn in aantocht
uit: Trouw
november 2006

Marokko timmert aan de weg als filmland
uit: Trouw
mei 2005

Festival toont dialoog films uit Marokko
uit: Het Parool
mei 2005

Woestijn in bloei
uit: Filmkrant
mei 2005

Delfts blauw versus oosters mozaiek
uit: De Volkskrant
25 maart 2005

Kijkje in Arabische wereld
uit: Trouw
30 september 2004

Door Arabische ogen
uit: Het Parool
1 oktober 2004

Vensters op de Arabische wereld
uit: NRC Handelsblad
29 september 2004

Solidariteit tussen Arabische dictators
uit: NRC Handelsblad
1 oktober 2004

Bruggenbouwer tussen culturen
uit dagblad Trouw
6 november 2003

Omar Sharif
uit NRC Handelsblad
5 november 2003

Mahfoez' verhalen uit de volksbuurten van Cairo
uit Het Parool
7 November 2001

Confrontatie met een bijna vervlogen Egypte
uit Trouw
7 November 2001

Meer dan 20 films uit Egypte in zes steden te zien
uit NRC Handelsblad
11 februari 1998


Solidariteit tussen Arabische dictators

ROTTERDAM, 1 OKT. In Tunesië is een documentaire van een festivalprogramma geschrapt die kritiek levert op het Syrische regime. Solidariteit tussen Arabische dictators onderling.

De Arabische wereld staat bekend om haar verdeeldheid, maar als het echt nodig is willen de verschillende leiders elkaar nog wel eens een handje helpen. Solidariteit tussen dictators onderling, zou je kunnen zeggen, in tijd van nood zoals de dag van vandaag, nu de machtige Amerikanen regimebedreigende democratische hervormingen voorschrijven.
Daarom heeft de Tunesische leider Zine el-Abidine ben Ali een documentaire uit het programma van de vandaag begonnen Journées Cinématographiques de Carthage (tot 9 oktober) laten schrappen die scherpe kritiek levert op het geestverwante Syrische regime. Tunesië en Syrië zijn beide representanten van het uitstervende, seculiere Arabisch nationalisme.

Meer dan 50 Arabische filmmakers hebben deze week in een boze verklaring fel tegen de Tunesische censuurmaatregel geprotesteerd. "Wij verwerpen categorisch dat festivals en ontmoetingen met een cultureel en artistiek karakter veranderen in een platform waarop onderdrukkende regimes hun rekening met hun intellectuele oppositie kunnen vereffenen", aldus een verklaring die zij aan het persbureau AFP hebben doen toekomen.

Het gaat om de documentaire Al-Toufan - Overstroming in het land van de Ba'ath - die de Syrische cineast Omar Amiralay vorig jaar heeft gemaakt. Ruim 30 jaar geleden was Amiralay nog een kritiekloos aanhanger van het Syrische Ba'athregime, de ideologische broeder (en ook rivaal) van het vorig jaar omvergeworpen Iraakse bewind. Daarvan getuigt zijn lovende documentaire uit 1970 over de bouw van een stuwdam in de rivier de Eufraat, de trots van de toenmalige Syrische president Hafez al-Assad. Amiralay stond in die bewondering overigens bepaald niet alleen. Heel veel Arabische intellectuelen waren in die tijd bewonderaars van de totalitaire moderniseringsdrang van Arabische nationalisten en socialisten als Assad en zijn Iraakse concurrenten. Zij zagen in de dictatoriale daadkracht hét middel om de ver achtergebleven Arabische regio omhoog te stoten. Zij werden bitter teleurgesteld.

"Vandaag heb ik spijt van deze jeugdfout", zegt Amiralay in de introductie van Al-Toufan. Geïnspireerd door de instorting van de Zeyzoundam in de rivier de Orontes bij de Syrische stad Hama in 2002 is hij teruggegaan naar het Assadmeer dat door de bouw van de Eufraatdam is gecreëerd. De ontluisterende beelden laat hij voor zich spreken: de scheuren in de dam, de bevolking die nog steeds niet verder is gekomen dan braaf de propaganda van de Ba'ath na te papegaaien.

Al-Toufan kon nota bene wel in Libanon worden getoond tijdens de jongste Journées Cinématographiques de Beyrouth, waar de documentaire zelfs voor het contrast werd voorafgegaan door Amiralays eerste Eufraatdocumentaire. Hoewel Syrië een doorslaggevende invloed uitoefent op de Libanese politiek, zoals onlangs weer werd bewezen toen Damascus tegen de zin van de Libanezen en tot woede van Washington verlenging van het mandaat van president Lahoud afdwong, heerst in Beiroet een voor Arabische begrippen grote culturele vrijheid. (De voorbereidingen voor de Arabische Big Brother hadden niet voor niets in Beiroet plaats. BB werd vervolgens in Bahrein opgenomen, maar daar in moslimfundamentalistisch verzet verstikt.)

In Tunesië is geen sprake van culturele vrijheid. Daar is president Ben Ali's wil wet. Volgens de Tunesische pers is Al-Toufan dus onderdeel van een campagne die enkele maanden geleden tegen Syrië zou zijn gelanceerd. Een provocatie, aldus de pers, een voorbeeld van zionistisch machtsvertoon tegen het Arabisch nationalisme.
Syrië is vergeleken daarmee onder de jonge Bashar Assad iets verder gekomen. De Ba'athistische leuzen zijn, getuige Al-Toufan, onverminderd van kracht maar Amiralay, die meestal in Frankrijk woont, kan er nog komen zonder gevangen te worden gezet. Als Hafez Assad nog leefde zou dat wel anders zijn geweest.

Al-Toufan wordt in Amsterdam, Haarlem en Den Haag getoond tijdens het festival Cinéma Arabe.

Copyright: Carolien Roelants NRC